Krótkowzroczność u dzieci – dlaczego nie warto czekać z badaniem wzroku?

Krótkowzroczność nie jest już wadą wzroku rozpoznawaną głównie u nastolatków. Coraz częściej diagnozuje się ją u dzieci rozpoczynających naukę szkolną, a nawet u przedszkolaków. Im wcześniej wada się pojawi, tym więcej czasu ma na dalszy rozwój.

Właśnie dlatego krótkowzroczności u dziecka nie należy traktować wyłącznie jako niedogodności, którą rozwiązuje zakup okularów. Odpowiednio dobrana korekcja poprawia ostrość widzenia, ale równie ważne jest regularne kontrolowanie wzroku i podjęcie działań, które mogą spowolnić pogłębianie się wady.

Krótkowzroczność staje się coraz powszechniejsza

Krótkowzroczność należy obecnie do najszybciej rozpowszechniających się wad wzroku. Według prognoz opublikowanych w czasopiśmie „Ophthalmology” do 2050 roku może dotyczyć około 5 miliardów osób, czyli niemal połowy światowej populacji.

Niepokojący jest nie tylko wzrost liczby przypadków, lecz także coraz młodszy wiek dzieci, u których rozpoznaje się wadę. To szczególnie ważne, ponieważ rozwijające się oko dziecka może zmieniać się jeszcze przez wiele lat.

Co dzieje się w oku dziecka z krótkowzrocznością?

Dziecko z krótkowzrocznością zazwyczaj dobrze widzi przedmioty znajdujące się blisko, natomiast obraz w oddali staje się niewyraźny. Może mieć trudność z odczytaniem tekstu z tablicy, rozpoznawaniem twarzy z większej odległości albo dostrzeżeniem szczegółów podczas zabawy i uprawiania sportu.

Najczęstszą przyczyną krótkowzroczności jest nadmierne wydłużenie gałki ocznej. Promienie światła skupiają się wówczas przed siatkówką, zamiast bezpośrednio na niej, przez co dalekie obiekty są widziane nieostro.

Oko dziecka nadal rośnie. Jeśli gałka oczna wydłuża się zbyt szybko, wada może się pogłębiać. Im wcześniej rozpoczyna się krótkowzroczność, tym większe może być ryzyko osiągnięcia jej wyższych wartości w przyszłości.

Dlaczego u jednego dziecka pojawia się wada, a u innego nie?

Na rozwój krótkowzroczności wpływa wiele czynników. Jednym z nich są predyspozycje genetyczne. Jeżeli jedno lub oboje rodziców ma krótkowzroczność, ryzyko wystąpienia wady u dziecka jest większe.

Znaczenie mają również codzienne nawyki, między innymi:

• długotrwałe korzystanie ze smartfona, tabletu lub komputera,
• wielogodzinna nauka i praca wzrokowa z bliska,
• zbyt mała liczba przerw podczas czytania,
• niewłaściwa odległość książki lub ekranu od oczu,
• zbyt mało czasu spędzanego na zewnątrz,
• ograniczony kontakt z naturalnym światłem.

Nie oznacza to, że jedno konkretne zachowanie bezpośrednio powoduje krótkowzroczność. Najczęściej mamy do czynienia z połączeniem indywidualnych predyspozycji dziecka oraz wielu powtarzających się czynników środowiskowych.

Dlaczego pogłębiania się wady nie można bagatelizować?

Okulary pozwalają dziecku wyraźnie widzieć, ale nie zawsze zatrzymują dalszy rozwój krótkowzroczności. Postępująca wada wiąże się z nadmiernym wydłużaniem gałki ocznej.

Im wyższa krótkowzroczność, tym większe może być ryzyko wystąpienia w dorosłym życiu poważnych problemów ze wzrokiem, takich jak:

• odwarstwienie siatkówki,
• makulopatia krótkowzroczna,
• jaskra,
• zaćma.

Dlatego współczesna opieka nad dzieckiem z krótkowzrocznością nie powinna ograniczać się wyłącznie do zapewnienia ostrego widzenia. Ważnym celem jest również kontrolowanie rozwoju wady oraz – jeśli istnieją odpowiednie wskazania – zastosowanie metod spowalniających jej progresję.

Jak wygląda świat dziecka z krótkowzrocznością?

Wartość wady można przełożyć na przybliżoną odległość, z której dziecko widzi ostro bez okularów:

• przy wadzie około −1,00 dioptrii wyraźny obraz kończy się mniej więcej w odległości jednego metra,
• przy −2,00 dioptriach jest to około pół metra,
• przy −4,00 dioptriach ostre widzenie może ograniczać się do około 25 centymetrów.

Dziecku mogą więc umykać twarze osób znajdujących się po drugiej stronie sali, napisy na tablicy, znaki na ulicy czy piłka nadlatująca z większej odległości.

Co ważne, dziecko, które od dawna widzi niewyraźnie, może nie zdawać sobie sprawy, że jego sposób widzenia różni się od widzenia innych osób.

Jak rozpoznać, że dziecko może gorzej widzieć?

Krótkowzroczność zwykle nie boli i może przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych skarg. Dziecko często dostosowuje się do gorszego widzenia, zamiast powiedzieć rodzicom o problemie.

Warto zwrócić uwagę, czy dziecko:

• mruży oczy, patrząc w dal,
• siada bardzo blisko telewizora,
• przysuwa książkę, telefon lub zabawki do twarzy,
• ma trudności z przepisywaniem informacji z tablicy,
• nie rozpoznaje osób znajdujących się dalej,
• narzeka na zmęczenie oczu lub bóle głowy,
• traci koncentrację podczas nauki,
• unika zabaw i aktywności wymagających dobrego widzenia na odległość.

Brak takich objawów nie daje jednak pewności, że wzrok dziecka jest prawidłowy. Niektóre wady można wykryć dopiero podczas profesjonalnego badania.

Dobry wzrok wspiera naukę i rozwój

Wyraźne widzenie ma ogromne znaczenie dla nauki, koncentracji, koordynacji ruchowej oraz poczucia pewności siebie. Dziecko, które nie widzi dobrze tablicy albo szybko męczy się podczas czytania, może osiągać słabsze wyniki mimo dużego zaangażowania.

Dbanie o wzrok od najmłodszych lat pomaga również zachować więcej możliwości w przyszłości. W niektórych zawodach związanych między innymi z lotnictwem, służbami mundurowymi czy zawodowym prowadzeniem pojazdów obowiązują określone wymagania dotyczące widzenia.

Nie chodzi o planowanie kariery kilkuletniego dziecka, lecz o zapewnienie mu jak najlepszych warunków do rozwoju i realizowania planów w dorosłym życiu.

Jak wspierać wzrok dziecka każdego dnia?

Warto wprowadzić kilka prostych zasad:

• zachęcać dziecko do regularnej aktywności na świeżym powietrzu,
• robić przerwy podczas nauki i korzystania z urządzeń elektronicznych,
• zadbać o dobre oświetlenie miejsca do czytania,
• pilnować odpowiedniej odległości książki i ekranu od oczu,
• ograniczać długie, nieprzerwane korzystanie ze smartfona lub tabletu,
• przestrzegać terminów badań kontrolnych,
• stosować korekcję zgodnie z zaleceniami specjalisty.

Nie czekaj, aż dziecko samo zgłosi problem

Badanie wzroku warto traktować podobnie jak regularną kontrolę stomatologiczną. Nie czekamy na silny ból zęba, lecz sprawdzamy stan uzębienia, aby odpowiednio wcześnie zauważyć pierwsze zmiany. Wzrok dziecka zasługuje na taką samą uwagę.

Krótkowzroczności nie można cofnąć, ale dostępne są rozwiązania, które u odpowiednio zakwalifikowanych dzieci mogą spowalniać tempo jej rozwoju. Dobór postępowania zawsze powinien być poprzedzony dokładnym badaniem oraz dostosowany do wieku, potrzeb i stanu wzroku dziecka.

Jeżeli zauważasz niepokojące objawy albo chcesz profilaktycznie sprawdzić wzrok swojego dziecka, zapraszamy do Optyka przy Banku w Będzinie.

📍 Optyk przy Banku
ul. 11 Listopada 9, Będzin
📞 698 023 292

Umów dziecko na badanie i sprawdź, czy widzi świat naprawdę wyraźnie.

Bibliografia

Holden B.A., Fricke T.R., Wilson D.A., Jong M., Naidoo K.S., Sankaridurg P., Wong T.Y., Naduvilath T.J., Resnikoff S., „Global Prevalence of Myopia and High Myopia and Temporal Trends from 2000 through 2050”, Ophthalmology, 2016, vol. 123, nr 5, s. 1036–1042.

Okulary korekcyjne są wyrobem medycznym. Używaj ich zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.